Zelfleverings Model
Uit ODEwiki
Het Zelfleveringsmodel is een financieringsaanpak voor windenergie projecten, ontwikkeld door de coöperatie De Windvogel en Eneco. Dit concept is van naam veranderd, de nieuwe naam is Coproductie stroom is belastingvrij In deze nieuwe naam, Coproductie stroom, zit niet meer de term "levering". Dat brengt de belastingdienst in verwarring. De Energiebelasting moet nameijk betaalt worden als er energie geleverd wordt. Maar in coproductie geproduceerde stroom wordt niet geleverd, hij wordt alleen maar verbruikt door de mensen die al eigenaar zijn van die stroom.
Zie verder op Coproductie stroom is belastingvrij
Hieronder de oude pagina waar de term zelflevering nog gebruik wordt.
Iemand die in zijn volkstuin een krop sla teelt, gebruikt die groente zonder daar BTW over te betalen. Er is natuurlijk wel een inspanning verricht om dat kropje sla te telen. Ook de zonnestroom van de panelen op het dak van een woning kan gratis gebruikt worden door de bewoners van het huis. Net zo zijn de leden van een windmolencoöperatie juridisch eigenaar van de stroom uit hun gezamenlijk gebouwde molen en zouden ze die gratis mogen gebruiken. Voordat ze die stroom van hun molen kunnen gebruiken moet die echter door het elektriciteitsnet. Daarvoor is een dienstverlener nodig.
Inhoud |
Energiekamer keurt Zelfleveringsmodel goed
Om hun eigen stroom gratis te kunnen gebruiken, ondanks dat het elektriciteitsnet er tussen zit, heeft coöperatie de Windvogel een pilot opgezet met Eneco tot eind 2009. Eneco levert een diensten aan de coöperatie en de leden. De leden kopen stroom van Eneco voor het normale tarief, incl. BTW en Energiebelasting, maar omdat de leden van de Windvogel eigenlijk hun eigen stroom kopen, betaalt Eneco de geïnde BTW en Energiebelasting terug aan de coöperatie. De coöperatie kan met de extra inkomsten de windmolen eerder afbetalen en wat na de andere exploitatiekosten overblijft is aan de leden om over te beslissen. De Windvogel heeft deze aanpak voorgelegd aan de Energiekamer, en die heeft verklaard dat een coöperatie en de leden het recht hebben dit te doen. De Energiekamer heeft geen uitspraak gedaan of de coöperatie met of zonder aansprakelijkheid voor de leden moet zijn. Essentieel voor het niet hoeven betalen van belasting, is of de leden de windmolen "voor eigen rekening en risico" exploiteren, en dat is kennelijk zo volgens de Energiekamer.
Energiebedrijf verandert naar dienstverlener
Eneco erkent dat dit een geheel andere manier van werken is, een ander business model. Ze int het geld voor de verbruikte stroom, en verkoopt de stroom die de leden niet verbruiken, aan gewone klanten. Verder levert ze natuurlijk stroom als de eigen windmolen te weinig oplevert. Tot eind 2009 loopt er een pilot met een kleine windmolen van de Windvogel, daar kunnen slechts 120 leden aan meedoen. In deze pilot loopt Eneco het risico dat het ministerie van EZ de constructie onderuit haalt en de verrekening van Energiebelasting en BTW verbiedt. In november 2008 heeft de Tweede kamer een motie van Diederik Samsom (PvdA) aangenomen waarin de regering gevraagd wordt om dit Zelfleveringsmodel te onderzoeken. Eneco is in dit model een dienstverlener. En dat past ook in haar visie in de decentralisatie van onze energievoorziening door windparken. Het staande beleid is 6000 MW op zee en 4000 tot 6000 MW op het land. "De markt" zal daar de meest voordelige constructie kiezen, en dat is op dit moment het Zelfleveringsmodel.
Onderzoek van EZ
Het onderzoek nav de motie Samsom loopt nu. In opdracht van Senter Novem heeft een advocatenkantoor de juridische aspecten nog eens onder de loep genomen, en een energieadviesbureau heeft onderzocht wat de invoering van dit model betekent voor de staatsinkomsten als het grootschalig wordt uitgevoerd, tot bijvoorbeeld 1000 MW, de omvang van een grote kolencentrale. Het maximum vermogen dat op een dag ooit in Nederland gevraagd wordt is 15000 MW.
Het onderzoek van EZ is nog niet klaar, maar de voorlopige conclusie lijkt toch te zijn dat EZ technisch geen bezwaar kan maken tegen deze aanpak. Dat hadden de Windvogel en Eneco natuurlijk ook zelf al geconcludeerd, voor ze aan de pilot begonnen, met dank aan de Energiekamer. Wel blijkt dat deze financiering een stuk voordeliger is dan de stroom gewoon verkopen aan een energiebedrijf. Zelfs zo voordelig dat ook in het binnenland goed windparken op een rendabele manier geëxploiteerd kunnen worden met het Zelfleveringsmodel.
EZ verklaarde al snel dat ze het voordeel te groot vonden, ook al kunnen ze er technisch niets tegen doen. Dat kan er toe leiden dat EZ er voor zorgt dat de regels aangepast worden, waarmee EZ het halen van de klimaatdoelstellingen weer moeilijker maakt.
Professionalisering coöperaties
Duurzaam Nederland is nog niet klaar als dit model verder wordt uitgerold. De uitdaging voor coöperaties wordt dan om zo groot te worden dat ook grote windparken hun stroom kwijt kunnen aan leden van coöperaties, daarvoor zullen de coöperaties een stuk groter en wellicht talrijker gaan worden. En met die schaalgrootte moeten ze ook nog professioneler worden. Met de aanschaf van grote windparken en heel veel leden zijn de belangen ook groter. De vraag is dus hoe coöperaties gaan professionaliseren. Zal het mogelijk blijken om diensten gezamenlijk te specificeren en in te kopen?
Update jan 2010
Het concept van het zelflevermodel is dat de leden van de coöperatie de stroom van hun eigen stukje windmolen gebruiken. Een energiebedrijf zorgt dat de verschillen tussen de wind en de vraag van de gebruikers worden opgevangen, en stelt zich daarnaast als dienstverlener op.
De leden van de coöperatie betalen het normale tarief, inclusief Energie belasting en BTW aan dat energiebedrijf.
Het energiebedrijf draagt de ontvangen belasting niet af aan de belastingdienst, maar aan de coöperatie. Dat gebeurt op basis van de hoeveelheid duurzame stroom die de molen van de leden heeft opgewekt. De stroom is administratief naar de leden gegaan. En daarvoor hoeft dus geen BTW en EB afgedragen te worden. De cooperatie kijkt per afreken periode op de meter van de molen en bepaalt aan de hand van de hoeveelheid geleverde kWh hoeveel BTW en EB het energie bedrijf aan de cooperatie mag betalen. Zo simpel is het. Het energie bedrijf draagt dus minder BTW en EB af aan de belastingdienst, en die accepteert dat.
Update dec 2009
De minister van EZ heeft een brief aan de kamer geschreven, waarin ze het zelfleverings model "ongewenst" noemt. Aangezien kolencentrales ook ongewenst zijn, en er toch komen, is het zelfleverings model dus ook goedgekeurd. In de brief verwees de minister naar de gebruikelijke stimulerings middelen zoals de SDE, die niet werken, maar volgens de minister toch de goede stimulering is. Ze heeft net SDE toegekend aan het 450 MW NOP project. Dat is ook zo ongeveer het enige windpark dat met SDE is geholpen in 2009.
Het komt er nu op aan meerdere partijen te vinden die gaan beginnen met het zelflevermodel. De eerste windmolen cooperaties hebben zich gemeld. Maar daar moet het huidige contract worden opengebroken.
In een algemeen overleg van de kamer commissie voor financieen met de minister van EZ, op 2 dec 2009, vroegen sommige kamerleden wel naar het zelfleveringsmodel, maar dan voor zonnestroom installaties. Ook dat vond de minister ongewenst. In de tweede ronde kwamen de kamerleden er helaas niet op terug. Waarom de kamerleden deze participatie stimulering niet verder willen helpen is onduidelijk. De motie samsom vroeg om een onderzoek bij EZ en Financieen, over dat laatste is nog niets bekend. Op de Offshore conferentie deze zomer meldde Samsom dat "we het zelfleveringsmodel gaan regelen als het kleinschalig blijft"
Op 5 dec stond in de Volkskrant een artikel van een competitie van de Stichting Creative City Lab, een team van jonge mensen had de eerste prijs gewonnen met het concept "Koop Samen een windmolen om je wijk duurzaam te maken" Deelnemer Joost Matthijsen werd in de krant genoemd.
Nog verder uitwerken:
Verder ook aandacht voor de hordes die nog overwonnen moeten worden, bij EZ en Financiën, evt gekoppeld aan het capaciteitstarief, en de kansen die er mee zijn te winnen, een pensioenvoorziening en een leerschool voor ondernemerschap. En tussen door aandacht voor het samen als lokale gemeenschap zorgen voor je eigen duurzame energie, en dat goedkoper regelen dan van een groot energiebedrijf.
Vragen die het artikel moet beantwoorden:
- Hoe werkt het zelfleveringsmodel op dit moment in de pilot, en hoe kan het na opschaling werken.
- Kunnen ze de SDE ermee vervangen? Hoe en wanneer zou dat kunnen?
- Hoe wordt voorkomen dat fossiele energiebedrijven hun kolen, gas en kerncentrales ook cooperatief maken?
- Welke hordes zijn er nog te nemen?
- Kan het dan meegroeien met een snelle groei van cooperatieve windparken?
- Welke invloed heeft het capaciteitstarief, en waar moet dat nog aangepast worden?
Zou Den Haag opdracht kunnen geven om te bestuderen hoe het na opschaling zou kunnen werken?
Lees de website van de Windvogel
Henk Daalder
